De Valkenberg
Valkenberglaan 35B
7313 BL Apeldoorn
Telefoon 055 - 3552201
Mobiel 06 - 53409048
info@devalkenberg.nl
Dit is het digitale verhalenboek van
dr Wim H. Nijhof, historicus en publicist. U vindt hier informatie over zijn boeken en over artikelen die zijn gepubliceerd in diverse tijdschriften en dagbladen. Aandachtsvelden zijn de historie van Apeldoorn, van het Nationale Park De Hoge Veluwe en van de textielindustrie in Twente. Een onderwerp van voortdurende studie is de sociale strijd in de textielstad Enschede, zijn geboorteplaats.

Wim Nijhof

De Valkenberg is een heuvel aan de westkant van Apeldoorn, niet ver van Paleis Het Loo. Hier konden vroeger de koninklijke valkeniers de reigers van verre zien aankomen, de vogels waren een prooi voor de jachtvalken.
Wim H. Nijhof woont aan de Valkenberglaan in Apeldoorn. De Valkenberg is de naam waaronder hij zijn publicitaire activiteiten uitvoert.

De Valkenberg
 

15. Mijn klasgenootje Channa, het drama in de Prinsestraat
Als leerling van de Tweede Prinseschool van 1946-1952 heb ik enkele jaren in de klas gezeten met Channa Andriesse, die drie maanden jonger was dan ik. Haar zusje Jedidja zat enkele klassen lager in dezelfde klas als mijn zus Dini. Maar op een goede dag kwamen ze niet terug.
    Ik kan me niet herinneren dat in mijn klas iemand verbaasd was, of verrast, de ware oorzaak wisten we niet, misschien was Channa verhuisd. Wellicht was een enkeling op de hoogte, had iemand iets gehoord, mogelijk van hun ouders. Per slot van rekening woonden Channa en Jedidja dichtbij school. Pas enkele jaren geleden, toen ik onderzoek deed voor mijn proefschrift over Jan Herman van Heek en me verdiepte in zijn activiteiten voor de Joodse onderduikers, las ik het ontroerende verhaal van de dood van André Andriesse, de voorganger van de Joodse gemeente. In de vroege nacht van 19 februari 1941 wekten glasgerinkel en een oorverdovend lawaai in de school van de Synagoge, naast de Prinseschool, de familie van de voorganger.
De vernielingen waren verschrikkelijk, schoolplaten van de muren gerukt, stukgeslagen stoelen en kapotte ramen alom. Nauwelijks een half uur later drongen zeven in Duits uniform gestoken, aangeschoten en dronken soldaten de keuken van hun huis aan de Prinsestraat 18, naast de Synagoge, binnen, het pistool gericht op Andriesse, rukten boeken uit een kast, stelden vragen over de Joodse godsdienst. Buiten wilde een soldaat, overmoedig door overvloedig drankgebruik, de voorganger doodschieten. Een officier voorkwam dat op ’t nippertje. Andriesse moest wel beloven, dat hij aan iedereen zou vertellen dat het NSB-ers waren geweest die de vernielingen hadden aangericht, zeker geen dronken Duitse soldaten. Andriesse bleef tot de nacht van 13 op 14 september 1941 uit handen van de Duitsers, toen hij met vele stadgenoten werd opgepakt en op transport gesteld naar Duitsland. Hij overleed op 18 oktober 1941 in Mauthausen. Stadsarchivaris Ties Wiegman heeft deze tragische affaire uitvoerig beschreven in zijn boek over de Tweede Wereldoorlog.
    Mevrouw Andriesse hertrouwde na de oorlog met Bernard Schipper. Ze woonden aan de Borstelweg 38, met Channa en met Jedidja, die op 12 april 1942 was geboren. Ze besloten hun geluk te zoeken in Amerika en de twee zusjes zegden de Prinseschool vaarwel. In Amerika kreeg het paar een zoon die minder-valide was. Om hem kwamen ze terug naar Nederland. De jongen kon worden behandeld in het Sinai-centrum in Amersfoort, een Joods ziekenhuis voor geriatrische patiënten, jongeren die geestelijk achterliepen en psychiatrische patiënten. Hoe het hun verder gegaan is, weten we niet. Volgens een familielid zijn Channa en Jedidja naar Israël geëmigreerd.

 

Synagoge aan de Prinsestraat in Enschede

 





deValkenberg.nl