De Valkenberg
Valkenberglaan 35B
7313 BL Apeldoorn
Telefoon 055 - 3552201
Mobiel 06 - 53409048
info@devalkenberg.nl
Dit is het digitale verhalenboek van
dr Wim H. Nijhof, historicus en publicist. U vindt hier informatie over zijn boeken en over artikelen die zijn gepubliceerd in diverse tijdschriften en dagbladen. Aandachtsvelden zijn de historie van Apeldoorn, van het Nationale Park De Hoge Veluwe en van de textielindustrie in Twente. Een onderwerp van voortdurende studie is de sociale strijd in de textielstad Enschede, zijn geboorteplaats.

Wim Nijhof

De Valkenberg is een heuvel aan de westkant van Apeldoorn, niet ver van Paleis Het Loo. Hier konden vroeger de koninklijke valkeniers de reigers van verre zien aankomen, de vogels waren een prooi voor de jachtvalken.
Wim H. Nijhof woont aan de Valkenberglaan in Apeldoorn. De Valkenberg is de naam waaronder hij zijn publicitaire activiteiten uitvoert.

De Valkenberg
 

Koning Willem I en de Valkenberg

Op de nok van een huis aan de Valkenberglaan ontdekte ik op één dezer zonnige dagen een reiger, turend in de hoogte. Mijn gedachten sprongen ruim anderhalve eeuw terug, naar de valkenjacht op reigers op Het Loo. Op de Valkenberg wachtten valken op hun mogelijke prooi, reigers die na gegeten te hebben aan de boorden van de IJssel op de terugweg waren naar Hoog Soeren, waar in een moerasje een reigerkolonie was ingericht. Ooit was het de Galgenberg, waar twee galgen wachtten op misdadigers die werden terechtgesteld. Maar stadhouder Willem IV vond het een ondraaglijke aanblik, als hij vanuit zijn Paleis de dreigende galgen zag staan. Hij liet ze verplaatsen, waar ze terechtkwamen, weet niemand. Daarna veranderde de berg van naam, het werd de Valkenberg. Vanaf de berg kon je het dorp zien liggen, voorbij de vlakten van heiden en weiden zag je de toren van de Oude Kerk.   
Toen in het begin van de negentiende eeuw Europese vorstenhuizen verarmden of teloorgingen, kwam er op het Europese vasteland een einde aan de ‘hoge vlucht’. Engeland bleef de valkenjacht koesteren. Hollandse valkeniers vonden er werk, want goede vakmensen waren schaars. Toen ook daar de valkenjacht ten onder dreigde te gaan, riepen de valkeniers de steun in van koning Willem I. Het was bekend dat de koning, zelf nauwelijks enthousiast voor de valkenjacht, wel een vergunning zou wollen verlenen, vooral omdat zijn kleinzoons Willem en Alexander hartstochtelijke liefhebbers waren. De heren kregen toestemming in de maanden maart, april, mei en juni 1839 ‘de Valkenjagt op Reigers in en om de Soerensche bosschen te mogen uitoefenen’. In juni kreeg de koning bericht, dat in de voorbije jachtmaanden 104 reigers ‘gebonden en ter aarde gebracht werden’.
Het waren feestdagen, de valkenjachten op Het Loo. De jacht zelf speelde zich af aan het einde van de middag en het begin van de avond, wanneer de reigers volgevreten terugvlogen, want de jonge vogels moesten met een volle krop de nacht ingaan. Maar niemand hoefde zich de rest van de dag te vervelen, paleis en omgeving boden voldoende vertier. Op het Soerenscheveld was een renbaan. De buitenlandse gasten logeerden in De Keizerskroon en het Groot Logement, dat in 1843 werd afgebroken en daarna werd voortgezet door de familie Bloemink als Hotel Bloemink, tegenwoordig Hotel Het Loo. Willem I kreeg de eer die hem toekwam, door zijn toedoen herleefde de valkenjacht in Europa, al was het maar tot 1 januari 1856, toen de ‘hoge vlucht’ op het vasteland van Europa voorgoed geschiedenis werd. De Valkenberg is er nog steeds, tussen de Jasmijnlaan en het Boschbad, een steil heuveltje, met een uitzicht op louter bomen en soms een reiger op de Valkenberglaan.

 

Vanaf de top van de Valkenberg ziet de rustende wandelaar nu een hoge wand van bomen. Vroeger keken de vorsten die ter valkenjacht gingen, over heiden en weiden naar de Oude Kerk in het dorp.

 

Op de Valkenberg staat een bord met een afdruk van het schilderij dat Nicolaas Pieneman omstreeks 1850 maakte. De kop boven de foto luidt: De Valkerij bij de Galgenberg. Het toelichtende onderschrift meldt: Prinses Sophie (1824-97) arriveert in Friese dracht gezeten in een sjees op het terrein van de hoge vlucht. door Nicolaas Pieneman (1809-60). Foto: Paleis Het Loo, bruikleen collectie SHVHON, foto: T. Haartsen.





deValkenberg.nl