De Valkenberg
Valkenberglaan 35B
7313 BL Apeldoorn
Telefoon 055 - 3552201
Mobiel 06 - 53409048
info@devalkenberg.nl
Dit is het digitale verhalenboek van
dr Wim H. Nijhof, historicus en publicist. U vindt hier informatie over zijn boeken en over artikelen die zijn gepubliceerd in diverse tijdschriften en dagbladen. Aandachtsvelden zijn de historie van Apeldoorn, van het Nationale Park De Hoge Veluwe en van de textielindustrie in Twente. Een onderwerp van voortdurende studie is de sociale strijd in de textielstad Enschede, zijn geboorteplaats.

Wim Nijhof

De Valkenberg is een heuvel aan de westkant van Apeldoorn, niet ver van Paleis Het Loo. Hier konden vroeger de koninklijke valkeniers de reigers van verre zien aankomen, de vogels waren een prooi voor de jachtvalken.
Wim H. Nijhof woont aan de Valkenberglaan in Apeldoorn. De Valkenberg is de naam waaronder hij zijn publicitaire activiteiten uitvoert.

De Valkenberg
 

kunstzaal

De Kunstzaal van Paleis Het Loo.

Foto: Nationaal museum Paleis het Loos

 

2. Eberson ontwierp Kunstzaal en paleiselijk perron

Paleis Het Loo opent op 12 en 13 september tijdens de Open Monumentendagen enkele zalen die normaal voor het publiek zijn gesloten. De bouwstijl en de inrichting van de Kunstzaal en Rookzaal zijn kenmerkend voor de negentiende eeuw. In 1873 kreeg de Arnhemse architect Lucas Herman Eberson  (1822-1889) van koning Willem III opdracht een Kunstzaal te ontwerpen voor Paleis Het Loo. Eberson had naam gemaakt met restauraties van kastelen en landhuizen en in 1868 een gouden medaille op een tentoonstelling in Arnhem gewonnen. In november 1874 benoemde Willem III Eberson tot ‘Hoogstdeszelfs’ of ‘des Konings’ architect, als opvolger van Henri Camp. De Kunstzaal werd ingericht met een verzameling beelden en schilderijen van eigentijdse kunstenaars. Tegenwoordig wordt de zaal gebruikt als ontvangstruimte. De aangrenzende Rookzaal was oorspronkelijk het decormagazijn voor de Koninklijke Schouwburgzaal die koning Lodewijk Napoleon had laten bouwen. Het werd in de tijd van prins Hendrik omgevormd tot Rook- en Biljartzaal, opgesierd met 19de eeuwse buffetkasten en marmeren borstbeelden. Het is nu vergaderruimte.   
In het begin van de jaren zeventig besloot koning Willem III, getergd door zijn broer Hendrik die op Paleis Soestdijk woonde en een stuk domeingrond had afgestaan voor een eigen spoorlijntje naar zijn onderkomen, een eigen spoorlijn naar Paleis Het Loo aan te leggen, aan een zijtak van de Oosterspoorweg die langs Apeldoorn zou lopen. Eberson kreeg opdracht een perron te ontwerpen waar de vorst en zijn familie konden in- en uitstappen. De bouwmeester, van alle markten thuis, tekende een perron, ongeveer veertig centimeter hoog en ruim drie meter breed, dat het einde van de oprijlaan vlak voor het toegangshek tot het voorplein moest reiken. De koning wilde met de trein tot voor de gebouwen kunnen komen. Ebersons advies was: niet doen, de trein trilde te veel, de oude gebouwen zouden schade oplopen en de vieze rook van de locomotief zou het – toen nog witte – paleis spoedig grauw kleuren. In 1887 kreeg Apeldoorn een tweede station,  Apeldoorn Het Loo, aan de lokaalspoorlijn naar Zwolle, waar ook de koninklijke familie in- en uitstapte.

Overigens was Eberson geen onbekende in Apeldoorn. In 1871, toen hij al een gerenommeerd bouwmeester was, maar nog niet door de koning was ontdekt, ontwierp hij de boerderij Woudweg 53 in Klarenbeek. Zijn opdrachtgever was Barend van Spreekens. Ze kenden elkaar vermoedelijk uit het Arnhemse, want Van Spreekens woonde in Velp. Hij gaf de aanzet tot de ontginning van het Beekberger Woud, het laatste oerbos in Nederland, ongeveer achtduizend jaar oud. Het woud werd gekapt en de grond werd verdeeld in veertig langwerpige kavels in een streng rechthoekig patroon, met kaarsrechte ontsluitingswegen en sloten voor de ontwatering. Van Spreekens liet er in 1871 direct een boerderij bouwen. In 1875, toen de ontginningen nog in volle gang waren, realiseerde Van Spreekens hier een eveneens door Eberson getekend boerderijcomplex, bestaande uit een woning en drie schuren. Hier kwam in 1887 zoon Willem van Spreekens te wonen; hij had landbouwkunde in Wageningen gestudeerd en ging het nieuwe bedrijf in Klarenbeek leiden.





deValkenberg.nl