De Valkenberg
Valkenberglaan 35B
7313 BL Apeldoorn
Telefoon 055 - 3552201
Mobiel 06 - 53409048
info@devalkenberg.nl
Dit is het digitale verhalenboek van
dr Wim H. Nijhof, historicus en publicist. U vindt hier informatie over zijn boeken en over artikelen die zijn gepubliceerd in diverse tijdschriften en dagbladen. Aandachtsvelden zijn de historie van Apeldoorn, van het Nationale Park De Hoge Veluwe en van de textielindustrie in Twente. Een onderwerp van voortdurende studie is de sociale strijd in de textielstad Enschede, zijn geboorteplaats.

Wim Nijhof

De Valkenberg is een heuvel aan de westkant van Apeldoorn, niet ver van Paleis Het Loo. Hier konden vroeger de koninklijke valkeniers de reigers van verre zien aankomen, de vogels waren een prooi voor de jachtvalken.
Wim H. Nijhof woont aan de Valkenberglaan in Apeldoorn. De Valkenberg is de naam waaronder hij zijn publicitaire activiteiten uitvoert.

De Valkenberg
 

Honderd jaar Prinseschool in Enschede

Ter introductie
De Prinseschool in Enschede bestaat 100 jaar. Oud-leerling Wim H. Nijhof schreef een serie verhalen over de geschiedenis van deze school. Lees verder >>>

1. Eene nieuwe parallelschool op Hoog en Droog
School B2, want vroeger hadden scholen, maar letters en nummers, opleidingsschool voor het middelbaar onderwijs in Enschede, begon in een vroegere kartonnagefabriek op Hoog en Droog, met drie klassen, vier, vijf en zes. In augustus 1913 werd het nieuwe schoolgebouw in gebruik genomen. Lees verder >>>

2. Van Torenschool uit 1645 naar School B2 aan Prinsestraata
De geschiedenis van het onderwijs in Enschede begon in 1645, toen ‘de oude school aan de Kerk’ werd gebouwd. Slechts één lokaal telde de Torenschool. Na veel geharrewar met de ‘buren’, de gemeente Lonneker, kreeg Enschede in 1829 de Tweede Stadsschool. Lees verder >>>

3. Opleidingsschool voor Twentse fabrikantenzonen
De Stadsschhol van hoofdonderwijzer Sander Bloemendaal werd in 1866 aangeezen als opleidingsschool voor de Twentsche Inustrie- en Handelsschool. Deze school, bedoeld om fabrikantenzonen klaar te stomen voor een hoge functie in de textielfabriek van hun vaders, werd in 1864 geopend. Lees meer >>>

4. Enschede in 1913, een echte fabrieksstad
In 1913 werd het nieuwe gebouw aan de Prinsestraat in gebruik genomen. Enschede was een echte fabrieksstad. De textielfabriek Van Heek & Co. was in 1910 de grootste industriële onderneming in ons land. In Enschede werkten ruim zevenduizend mannen, vrouwen en kinderen in de fabrieken. Lees verder >>>

5. Koeien hoeden op de Stadsweide
Burgemeester Edo Bergsma, zijn mede-stadsbestuurders en ambtenaren werkten in het begin van de vorige eeuw hard aan de ontwikkeling van Enschede. Er kwamen veel plannen van de gemeentelijke tekentafels. Een bijzondere plaats in de uitbreidingsplannen vormde de historische Stadsweide, waar ruimte was voor een riant villapark. Daar werd in 1913 ook de Prinseschool gebouwd. Lees verder >>>

6. School B2, een waardig rijksmonument
Jhr. A.H. op ten Noort, directeur der Gemeentewerken, ontwierp de nieuwe School B2. Het was een school met tien klassen. Later werd de school uitgeroepen tot een rijksmonument, als enige school in Enschede, het hoogtepunt in het oeuvre van Op ten Noort, die in Enschede in die jaren vele scholen bouwde. Lees meer >>>

7. Scholen voor gelovigen en werkende kinderen
Scholen waren tot ver in de negentiende eeuw staatsscholen, voor iedere jongen en meisje, katholiek, protestant of niet-gelovig. Maar protestanten en katholieken wilden eigen scholen. En Enschede kreeg een school voor kinderen van textielarbeiders die ook in de fabrieken gingen werken. Lees verder >>>

8. De eerste jaren van School B2
In de eerste decennia van de twintigste eeuw verscheen er elk jaar ‘Het Verslag v an den toestand der Gemeente Enschede’. Daarin stond een uitgebreid overzicht van de ontwikkelingen van het onderwijs in de stad. Elke school hield enkele vergaderingen in een schooljaar, korte verslagen daarvan stonden in het Verslag.  Lees verder >>>

9. De school in de Eerste Wereldoorlog
In 1914 brak de Eerste Wereldoorlog uit. In het dagelijks leven van de scholieren veranderde er weinig. De school telde 252 leerlingen. De alledaagse zorgen en problemen werden besproken in de schoolvergaderingen. Zouden er schoolwandelingen moeten worden gehouden, buiten schooltijd?  Lees verder >>>

10. Een beklagenswaardige stad, een stad van fleur en vlijt
Bij mijn afscheid van de Prinseschool, in 1952, kreeg ik een boekje vol propagandistische prietpraat, Enschede, de nieuwe stad in het oude land, met de slogan Enschede wil trots op je blijven. Willem Diemer, leraar Nederlands aan het Lyceum, vond Enschede ‘een beklagenswaardige stad’.  Lees verder >>>

11. Machines met menschenhersenen
Zaterdag 12 september 1925 vierde Enschede dat het zeshonderd jaar geleden stadsrechten had gekregen. De kinderen van alle lagere scholen vierden uitbundig heeft. Niet alles verliep naar wens, want de kinderen van de vijfde en zesde klassen kregen ‘ondeugdelijke koek’ uitgereikt.  Lees verder >>>

12. Huwelijk van Juliana, feestalbum voor scholieren
Op 7 januari 1937 trouwden prins Bernhard en prinses Juliana. De schooljeugd kreeg een Feestalbum, wat het was ‘een blijde dag voor Nederland’. Nog nooit hadden er zoveel vlaggen in de steden gewapperd, zo lazen de jongens en meisjes, in de overdadig met oranje gesierde brochure.  Lees verder >>>

13. De Prinseschool, te goeder naam en faam
De Prinseschool heeft al vele namen gehad. Het begon met B2, weinig meer dan een letter en een cijfers. Jarenlang leefden daarna de Eerste en Tweede Prinseschool in hetzelfde gebouw. Even werd de koninklijke naam afgeschaft, omdat Stadsweide ook mooi klonk, maar het werd gelukkig weer Prinseschool.  Lees verder >>>

14. De Joodse school in de oorlog
De Prinseschool heeft al vele namen gehad. Het begon met B2, weinig meer dan een letter en een cijfers. Jarenlang leefden daarna de Eerste en Tweede Prinseschool in hetzelfde gebouw. Even werd de koninklijke naam afgeschaft, omdat Stadsweide ook mooi klonk, maar het werd gelukkig weer Prinseschool.  Lees verder >>>

15. Waar zijn ze gebleven?
André Andriesse, voorganger van de Joodse gemeente, overleefde de oorlog niet. In de nacht van 13 op 14 december 1941 werd hij met vele lotgenoten op  transport gesteld naar Duitsland. Hij overleed in Mauthausen. Wat is er gebeurd met klasgenootje Channa Andriesse en haar zusje?  Lees verder >>>

16. Het verhaal van Sonja
Toen de oorlog begon, was Sonja vijf. Toen de Duitsers steeds harder optraden tegen Joden, vluchtten vader en moeder met hun kinderen. Sonja vond onderdak in Hengelo. Ze heette voortaan Annie van Putten. Na de oorlog ging Sonja, twaalf jaar, voor het eerst naar school.  Lees verder >>>

 

 





deValkenberg.nl