De Valkenberg
Valkenberglaan 35B
7313 BL Apeldoorn
Telefoon 055 - 3552201
Mobiel 06 - 53409048
info@devalkenberg.nl
Dit is het digitale verhalenboek van
dr Wim H. Nijhof, historicus en publicist. U vindt hier informatie over zijn boeken en over artikelen die zijn gepubliceerd in diverse tijdschriften en dagbladen. Aandachtsvelden zijn de historie van Apeldoorn, van het Nationale Park De Hoge Veluwe en van de textielindustrie in Twente. Een onderwerp van voortdurende studie is de sociale strijd in de textielstad Enschede, zijn geboorteplaats.

Wim Nijhof

De Valkenberg is een heuvel aan de westkant van Apeldoorn, niet ver van Paleis Het Loo. Hier konden vroeger de koninklijke valkeniers de reigers van verre zien aankomen, de vogels waren een prooi voor de jachtvalken.
Wim H. Nijhof woont aan de Valkenberglaan in Apeldoorn. De Valkenberg is de naam waaronder hij zijn publicitaire activiteiten uitvoert.

De Valkenberg
 

marialust


 

9. Reclamebureau in villa van papiermaker

De villa Marialust met aanpalend koetshuis herinnert vrijwel niemand meer aan de bloeiende papierindustrie op de Veluwe, met Apeldoorn als belangrijkste centrum. In de villa is nu een reclamebureau gevestigd. Het koetshuis is een ontmoetingsplaats waar lokale ondernemers.
Als er ergens in Apeldoorn een plaats is die ons herinnert aan het begin van de papierindustrie, is het wel Marialust met omliggend park. Hier heeft Johan Steenbergen de Jonge in 1593 de eerste papiermolen laten timmeren, ‘aan het Kerschoten’, waar nu het Verzetstrijderspark ligt. Johan pacht  voor veertig gulden ‘die plaetz daer die olie- en volmolen placht te staen op de Grift’. In 1809 kopen de Leidse rentenier Pieter van Herzeele en Johannes Hermanus Gunning (beter bekend als burgemeester van Apeldoorn in de Franse tijd) voor 32.900 gulden hier de ‘kopermolen, sedert geruimen tijd papiermolens, bestaande in een wrijfbak en 28 hamerbakken’. De prijs is buitensporig hoog, in deze Franse tijd wanneer de export van papier krimpt. De import van lompen, grondstof voor papier, lijdt onder de hoge Franse uitvoerrechten  en handel met landen op de linkeroever van de Rijn is daardoor  onmogelijk. Het verbruik van lompen daalt tot een derde van de normale hoeveelheid van 1,2 miljoen pond.
Desondanks koopt Jan Hendrik Ameshoff  in 1824 –  de handel trekt kennelijk weer wat aan –  de papiermolen De Vlijt op de Grift. Zijn nieuwe bezitting bestaat uit de papiermolen en ‘twaalf knechts woningen met hunne Schuuren, Bouwschuur en Hooijberg, waaronder een Koetshuis en twee aparte bergingen voor wagens en bouwgereedschappen, benevens twee Heeren Huizingen’. De nieuwe eigenaar is een vooruitstrevend ondernemer, die de  nieuwste vindingen voor de papierfabricage zoekt en toepast  en van De Vlijt een modelfabriek maakt. Ameshoff wil riant wonen, bij zijn bedrijf, en laat in 1825 de villa Marialust met een koetshuis bouwen. Hij maakt van De Vlijt een bloeiend bedrijf. In 1840 wordt naast de bestaande molen een stoomfabriek gebouwd.  In 1843 worden villa met koetshuis en het papierbedrijf  verkocht aan de Utrechtse fabrikant W.H. de Heus. De papierindustrie loopt terug, merkt ook de nieuwe eigenaar, die de papiermolen ombouwt tot een koperpletterij. Dat is het einde van de papierfabricage op deze plek.





deValkenberg.nl