De Valkenberg
Valkenberglaan 35B
7313 BL Apeldoorn
Telefoon 055 - 3552201
Mobiel 06 - 53409048
info@devalkenberg.nl
Dit is het digitale verhalenboek van
dr Wim H. Nijhof, historicus en publicist. U vindt hier informatie over zijn boeken en over artikelen die zijn gepubliceerd in diverse tijdschriften en dagbladen. Aandachtsvelden zijn de historie van Apeldoorn, van het Nationale Park De Hoge Veluwe en van de textielindustrie in Twente. Een onderwerp van voortdurende studie is de sociale strijd in de textielstad Enschede, zijn geboorteplaats.

Wim Nijhof

De Valkenberg is een heuvel aan de westkant van Apeldoorn, niet ver van Paleis Het Loo. Hier konden vroeger de koninklijke valkeniers de reigers van verre zien aankomen, de vogels waren een prooi voor de jachtvalken.
Wim H. Nijhof woont aan de Valkenberglaan in Apeldoorn. De Valkenberg is de naam waaronder hij zijn publicitaire activiteiten uitvoert.

De Valkenberg
 

Koningin Sophie en koningin Emma: les en zorg
Koningin Sophie, de eerste echtgenote van koning Willem III, hield van de rust van Hoog Soeren. Niet ver van Pomphul had ze haar eigen stille bankje, waar ze vaak zat. Voor de dorpelingen liet Sophie in 1849 een schooltje bouwen voor mevrouw De Graaf, de ‘wieze vrouwe’ met de ‘brille op de neuze’. Het schooltje staat er nog steeds, omgebouwd en uitgebreid tot een woning.
Mevrouw E.W. Langenbergh-Parqui heeft in haar boek ‘Terugblik op het oude heidegehucht Hoog Soeren’ beschreven hoe ze zich het schooltje voorstelde. Ze zag de Soerense kinderen op de klepperende klompen, met de verplicht meegebrachte vetkaars en turf onder de arm, naar het vierkante huisje gaan. ‘In de winter zullen ze stellig rond het turfvuurtje hebben gezeten met de kousenvoetjes op de onderste sport van de stoel, krassend met de griffels op de leien en eentonig moeizaam de letters spellend, hardop dreunend in hun zuiver Veluws dialect.’ De koningin kwam graag naar dit ‘grappige schooltje’ om de vorderingen van de jongens en meisjes gade te slaan. Toen in 1869 de eerste officiële school in Hoog Soeren werd geopend, kreeg mevrouw De Graaf op eigen verzoek van het gemeentebestuur een vergoeding voor het onderricht dat ze vele jaren had gegeven.
Paleis Het Loo kon Sophie nauwelijks bekoren, ze was niet graag in Apeldoorn. Vooral in de winter vond ze het paleis ‘een naargeestig oord’, waar ze moest wonen ‘in koude kamers met rokende haardvuren’, schreef ze op Sinterklaasavond 5 december 1850. Apeldoorn boeide haar alleen tijdens de valkenjachten. Wanneer met de valken op reigers werd gejaagd, liet ze zich naar het jachtterrein op de Valkenberg rijden. Waar ze ook plezier aan beleefde, was paardrijden, galopperen over de heide.  Maar: ‘Al die bezoeken kunnen mij niet amuseren’, vertelde ze nadat Willem III op de avond van haar 36ste verjaardag, op 17 juni 1844, met een heel gezelschap uit Den Haag was gekomen. Sophie was het liefst op Huis ten Bosch, het koninklijk paleis in Den Haag, waar ze haar zomers doorbracht.
Na het overlijden van Sophie in 1877 trouwde koning Willem III met Emma, die zich

in Apeldoorn inspande voor de gezondheidszorg, vooral  voor de verzorging van zieke stadgenoten. In de jaren tachtig van de negentiende eeuw werd de roep om een ziekenhuis in Apeldoorn steeds luider. De situatie in de gezondheidszorg in Apeldoorn, dat toen ongeveer zeventienduizend inwoners telde, was van dien aard dat een ziekenhuis langzamerhand noodzakelijk werd. In het voorjaar van 1885 werd aan zeshonderd plaatsgenoten een bedelbrief gezonden. Want er was geld nodig, zeker twaalfduizend gulden. Maar de burgerij bracht maar 4.300 gulden bijeen. Het Koning Lodewijk Fonds, in 1808 gesticht door Lodewijk Napoleon, gaf duizend gulden en eenzelfde vorstelijke gift schonk koningin Emma. Maar haar goede voorbeeld heeft niet geholpen. Het plan voor het ziekenhuis werd sterk vereenvoudigd. Het ging open op maandag 18 oktober 1886.
Een aantal jaren later zette Emma zich in voor de ziekenzorg door Zusters Diaconessen. Dank zij een driejaarlijkse gift van de koningin kon zuster Jette van het Diaconessen in Arnhem in Apeldoorn aan het werk, in een pand aan de Loseweg, dat dienst deed als polikliniek en tegelijkertijd als huiskamer.  In 1903 verhuisden de diaconessen naar de Gardenierslaan 6. In 1930 werd Huize De Pasch aan de Regentesselaan 11 aangekocht. Daarin is nu het Notariskantoor Van Dooren gevestigd. Wat de diaconessen in Apeldoorn deden, laat zich aflezen uit het jaarverslag over 1927. In dat jaar werden 865 patiënten in totaal 13.000 keer geholpen. In het diaconessenhuis aan de Gardenierslaan werden achttien patiënten opgenomen. In 1950 verbrak het diaconessenhuis in Arnhem de banden met Apeldoorn en werden de zusters teruggeroepen.

 

In de Koning Willem III Zaal van de Sociëteit aan de Kerklaan in Apeldoorn hangen de schilderen van koning Willem III, zijn eerste vrouw koningin Sophie en zijn tweede vrouw koningin Emma. Foto Archief Sociëteit Apeldoorn.





deValkenberg.nl