De Valkenberg
Valkenberglaan 35B
7313 BL Apeldoorn
Telefoon 055 - 3552201
Mobiel 06 - 53409048
info@devalkenberg.nl
Dit is het digitale verhalenboek van
dr Wim H. Nijhof, historicus en publicist. U vindt hier informatie over zijn boeken en over artikelen die zijn gepubliceerd in diverse tijdschriften en dagbladen. Aandachtsvelden zijn de historie van Apeldoorn, van het Nationale Park De Hoge Veluwe en van de textielindustrie in Twente. Een onderwerp van voortdurende studie is de sociale strijd in de textielstad Enschede, zijn geboorteplaats.

Wim Nijhof

De Valkenberg is een heuvel aan de westkant van Apeldoorn, niet ver van Paleis Het Loo. Hier konden vroeger de koninklijke valkeniers de reigers van verre zien aankomen, de vogels waren een prooi voor de jachtvalken.
Wim H. Nijhof woont aan de Valkenberglaan in Apeldoorn. De Valkenberg is de naam waaronder hij zijn publicitaire activiteiten uitvoert.

De Valkenberg
 

aardhuis

Het Aardhuis, zomerhuis van Koning Willem III


Foto: Wim H. Nijhof

 

1. ‘Lieflijke stilte heerscht’ rond Aardhuis
Het staat er nog net zo als in 1861, het rek met antieke geweren, ooit het bezit van koning Willem III. De toerist die het museum en het wildpark Aardhuis aan de Amersfoortseweg in Apeldoorn bezoekt, ontdekt het vorstelijke karakter van het chalet ook in de stijlkamer die de koning in het teken van de jacht liet inrichten. Het Aardhuis, een rijksmonument, is gebouwd door Henri Camp (1821-1875).

Camp had Willem III , toen nog kroonprins, ontmoet tijdens zijn studiejaren, in de tekenzalen van de Koninklijke Academie in Delft, waar hij in 1846 afstudeerde als burgerij-ingenieur. Nauwelijks tot koning gekroond, benoemde Willem de veelbelovende jongeling tot architect der koninklijke paleizen, die daarvoor op 1 mei 1851 verhuisde naar Den Haag. Eén van zijn eerste opdrachten was het bouwen van een paleisje voor zijn moeder Anna Paulowna, de echtgenote van Willem II die in 1849 was overleden, Bronbeek in Arnhem. Later zou het bekend worden als tehuis voor oud-militairen van het leger in Nederlands-Indië die als gevolg van een handicap of hun leeftijd geen actieve dienst meer konden vervullen.

Twee jaar nadat Camp de Sterrewacht in Leiden had gebouwd, kreeg hij begin 1861 het verzoek van koning Willem III om op het bijna hoogste punt van de Veluwe, de 102 meter hoge Aardmansberg in Hoog Soeren, een zomerhuis te bouwen. Vanaf januari 1861 werkte hij op Paleis Het Loo aan zijn ontwerp. Het moest dienen als jachthuis, want Willem was een verwoed jager, maar ook als een rustplek waar de koning een riant uitzicht had op de oefenende soldaten van het legerkamp Nieuw-Milligen. ‘Het schoonste plekje op Soeren – op een van de hoogste heuvelen – is er voor uitgekozen. Aan alle kanten door balkons omgeven, biedt dit allervriendelijkst gelegen landhuis een verrukkelijk uitzicht over de heide, het kamp te Milligen en de achter Meerveld gelegen heuvelrij’, zoals J.J.H. Martijn het Aardhuis bezong. Het grotendeels houten gebouw is opgetrokken in de Zwitserse chaletstijl – het werd ook wel het jachtchalet van Willem genoemd – en heeft rondom een brede balkongalerij.

Het bouwen van dit Aardhuis, op meer dan honderd meter hoogte, was geen gemakkelijke klus. Het gebied was nooit bewoond, omdat er geen water was. De put voor het Aardhuis moest dan ook tachtig meter diep worden. De Apeldoornse aannemer Radstaak had zich verkeken op het project en kon het Aardhuis niet op tijd klaar krijgen. Zonder morren gaf hij de opdracht over aan zijn dorpsgenoot timmerman-aannemer Gerrit Wegerif, die wel voor hetere vuren had gestaan. Tien maanden nadat Henri Camp op het paleis de laatste hand aan zijn tekeningen had gelegd, gaf de koning – kort nadat het in gebruik was genomen – een diner voor alle hoofdofficieren uit Nieuw-Milligen. De koning was volgens Martijn vaak in het Aardhuis, vooral ’s avonds ‘wanneer de donkere lucht zich met schitterend gesternte heeft getoond en alom in deze bosrijke omgeving een lieflijke stilte heerscht, door geen enkel wangeluid verstoord’. Iets van die lieflijke rust vindt de bezoeker van het Aardhuis er ook nu nog.





deValkenberg.nl