De Valkenberg
Valkenberglaan 35B
7313 BL Apeldoorn
Telefoon 055 - 3552201
Mobiel 06 - 53409048
info@devalkenberg.nl
Dit is het digitale verhalenboek van
dr Wim H. Nijhof, historicus en publicist. U vindt hier informatie over zijn boeken en over artikelen die zijn gepubliceerd in diverse tijdschriften en dagbladen. Aandachtsvelden zijn de historie van Apeldoorn, van het Nationale Park De Hoge Veluwe en van de textielindustrie in Twente. Een onderwerp van voortdurende studie is de sociale strijd in de textielstad Enschede, zijn geboorteplaats.

Wim Nijhof

De Valkenberg is een heuvel aan de westkant van Apeldoorn, niet ver van Paleis Het Loo. Hier konden vroeger de koninklijke valkeniers de reigers van verre zien aankomen, de vogels waren een prooi voor de jachtvalken.
Wim H. Nijhof woont aan de Valkenberglaan in Apeldoorn. De Valkenberg is de naam waaronder hij zijn publicitaire activiteiten uitvoert.

De Valkenberg
 

Ter introductie

De Prinseschool bestaat in 2013 honderd jaar, althans het gebouw aan de Prinsestraat dat in augustus 1913 in gebruik werd genomen. Het was de OPENB. LAGERE SCHOOL B2, zoals goudgele letters op een gevelsteen na een eeuw nog steeds melden. Twee jaar eerder, op 22 augustus 1911, was School B2 voorlopig met drie klassen van start gegaan. School B aan de Brinkstraat was te klein geworden en heette vanaf dat moment School B1. De eerste B2-leerlingen werden gehuisvest in een voormalige kartonnagefabriek op Hoog en Droog. In augustus 1913 was het nieuwe schoolgebouw klaar. Honderd jaar dus, in 2013, of twee jaar eerder? Of was de geboortedatum van de school 19 december 1910 toen de gemeenteraad besloot een terrein aan de Prinsestraat aan te wijzen als plaats van vestiging voor ‘eene nieuwe parallelschool’ van de school aan de Brinkstraat?

School B1 en School B2 waren scholen voor gewoon lager onderwijs, alsmede Frans, en leidden op voor het middelbaar en gymnasiaal onderwijs. Mijn vader wist dat en besliste toen ik een jaar of vier, vijf was: ‘Oons Wim geet noar de Prinseschool.’ Na de Ambachtsschool was hij bakker geworden en had het tot meesterknecht bij bakker Breteler aan de Lipperkerkstraat gebracht. Helaas overleefde hij de oorlog niet. Hij stierf 28 maart 1945, drie dagen vóór de bevrijding van Enschede. Op een mooie, zonnige augustusdag in 1946 bracht mijn moeder mij voor het eerst naar de Tweede Prinseschool, waar juffrouw Rutgers ons verwelkomde. Ik kende haar al. Ze woonde in bij haar broer, onze huisarts, aan de Parkweg, tegenover het station. Wie in de wachtkamer zat, keek de lange gang in, waar ik juffrouw Rutgers wel eens had zien lopen.

Waarom de Prinseschool, waarom die uitgesproken voorkeur van mijn ouders voor een school zo’n drie kilometer van ons huis op het Stadsveld? Het lag meer voor de hand dat ik naar de Pathmosschool was gegaan, aan de Spinnerstraat. Ik had daar immers een jaar op de bewaarschool gezeten. De Poolmanschool aan de Poolmansweg was maar enkele straten verder. Waarom niet de Volksparkschool aan de Borstelweg? Pas veel later werd het me duidelijk. De Prinseschool bereidde leerlingen voor op het middelbaar onderwijs, op de HBS-A aan de Borneostraat en Het Enschedees Lyceum aan de Haaksbergerstraat. Mijn vader had het beste met me voor, wilde dat ik een goede opleiding kreeg en had daarom samen met mijn moeder voor de Prinseschool gekozen.
   
Lange weg
Afstanden waren in die tijd nauwelijks een probleem. Elke schooldag ging ik die lange weg, drie kilometer heen, drie kilometer terug, eerst achterop de fiets van moeder, later lopend en op mijn eigen fiets, want ik woonde immers buiten de singels. Lindestraat, Esdoornstraat, Kastanjestraat, Elfrinksweg, Tweede Emmastraat, Emmastraat, Prinsestraat, gevaar onderweg was er nauwelijks. Scheurende brommertjes kenden we nog niet, een auto was voor ons, kinderen uit een arme buurt, een bezienswaardigheid. En we hadden nog tijd, hoefden niet naar muziekles, naar voetbal, tennis of hockey, want dat was in elk geval voor mij, mijn jongere zus Dini en de jongste in het arme gezin, mijn broer Gerhard, niet weggelegd.

In het voorjaar van 1952 deed ik met succes toelatingsexamen voor Het Enschedees Lyceum, aan de Haaksbergerstraat. Al moest mijn moeder nog wel even knokken, want schoolhoofd H. Elling – oneerbiedig fluisterden wij achter onze hand over Kale Elling – maakte problemen. Hij vroeg zich af of ik wel goed genoeg was, zo vertelde mijn moeder me later. Of was het omdat een kind uit een arm gezin op het Stadsveld niet thuishoorde op het Lyceum? Mijn moeder moest stevig inpraten op Elling, die me uiteindelijk toeliet tot het kleine groepje klasgenoten, dat naar het Lyceum mocht. Van mijn klas van 38 leerlingen gingen maar zeven leerlingen – vier meisjes en drie jongens – naar het Lyceum. De meesten vertrokken naar de ULO, achttien jongens en meisjes in totaal, vijf naar de zevende klas. Vier meisjes volgden de huishoudschool, zes jongens de ambachtsschool en één jongen ging naar een school voor tuinbouw. Was de Prinseschool wel zo’n elitaire school, zoals de volksmond wilde, want uiteindelijk ging nog geen vijfde deel van de zesde klas naar het middelbaar onderwijs. En wie de straatnamen op de klassenlijst van leerjaar 6 van 1952 nakijkt, ontdekt al snel dat veel leerlingen uit ‘gewone’ buurten kwamen, naast kinderen uit straten en lanen van het centrum die vaak van wat hogere komaf waren.

In elk geval heb ik zes mooie jaren beleefd op de Tweede Prinseschool, onwetend van klassentegenstellingen en maatschappelijke elites. Na het achtjarige gymnasium – mijn té matige inzicht in de exacte vakken en een vurige jeugdliefde speelden me duchtig parten – ging mijn hartenwens in vervulling: een baan als leerling-journalist bij het Twentsch Dagblad Tubantia, de basis voor een lange loopbaan in de communicatie die in 2008 werd bekroond, toen ik mocht promoveren aan de Universiteit van Amsterdam. En intussen zijn er in de voorbije jaren enkele boeken v verschenen. U vindt daarover meer informatie op deze website
     
Wim H. Nijhof
leerling Tweede Prinseschool 1946-1952

De Prinseschool aan de Prinsestraat in Enschede, anno nu. Foto Wim H. Nijhof

 





deValkenberg.nl